|
| Schotland |
Schotland, of Alba in het Schots-Gaelisch, is een land in noordwest-Europa en de
noordelijke regio van Groot-Brittannië. Het grenst in het zuiden aan Engeland.
Geschiedenis
Zie hoofdartikel Geschiedenis van Schotland
Geografie
Schotland bestaat uit:
het vasteland,
een aantal eilandengroepen:,
de Shetlandeilanden,
de Orkney-eilanden,
de Hebriden,
De Hebriden worden verdeeld in:
de Binnen-Hebriden,
de Buiten-Hebriden,
Schotland wordt landschappelijk over het algemeen verdeeld in drie gebieden:
De Southern Uplands,
de Central Lowlands of Midland Valley,
de Highlands, de Schotse Hooglanden,
Geografie van Schotland,
Grootste steden
De grootste steden van Schotland zijn:
Aberdeen,
Dundee,
Edinburgh (Schotland),
Glasgow,
Inverness,
Stirling,
Lijst van steden in Schotland,
Enkele steden in Schotland zijn o.a.:
Dunfermline,
Dundee,
Greenock,
Inverness,
Kirkwall,
Lockerbie,
Oban (Schotland),
Peebles,
Perth (Schotland),
Steòrnabhagh,
Tomintoul,
Wick,
Gebergten
Geografie van Schotland,
Zicht op de hoofdstad Edinburgh (Schotland) vanaf het kasteel,
Beroemde Stirling Bridge, waar William Wallace een belangrijke Schotse
overwinning behaalde op de Engelsen
Bezienswaardigheden
Kastelen
Enkele kastelen in Schotland zijn:
Kasteel Eilean Donan,
Kasteel Balvenie,
Bestuurlijke indeling
Regio's
Schotland bestaat uit 10 regio's:
Strathclyde,
Dumfries and Galloway,
Borders,
Lothian,
Central,
Fife,
Tayside,
Grampian,
Highland,
Western Isles,
Schotland bestaat uit .. counties: (county is een graafschap)
Politiek
Schotland maakt nog altijd deel uit van het Verenigd Koninkrijk, levert 10,1%
van de parlementszetels in Londen, hoewel het slechts 8,7% van de Britse
bevolking uitmaakt. Nochtans is er in Schotland een sterke separatistische
partij actief, de Scottish National Party, die in acteur Sean Connery een sterke
bondgenoot heeft.
Zoals reeds vermeld, was het Schots parlement afgeschaft in 1707. Toen Labour de
Britse verkiezingen won in 1997, werd er een referendum gehouden in Schotland om
dit terug in te voeren, wat de Schotten accepteerden met 75%. Het werd aldus
ingevoerd in 1998.
Het Schotse Parlement (The Scottish Parliament) telt 129 zetels, welke sinds de
parlementsverkiezingen van 2003 als volgt verdeeld zijn:
50 Scottish Labour Party (federalistische sociaal-democraten),
26 Scottish National Party (separatistische sociaal-democraten),
18 Scottish Conservative and Unionist Party (unionistische conservatieven),
17 Scottish Liberal Democrats (federalistische liberalen),
7 Scottish Green Party (separatistische groenen),
6 Scottish Socialist Party (separatistisch extreemlinks),
1 Scottish Senior Citizens Unity Party (federalistische ouderenpartij),
4 Onafhankelijken,
De voorzitter van het Parlement is lid van de SNP.
De Eerste Minister is Jack McConnell (sinds 2001) van de Scottish Labour Party.
De Schotse Regering (The Scottish Executive) telt 11 ministers, welke tevens lid
zijn van het Parlement. De huidige regering is een coalitie van Labour en de
Liberal Democrats. Eerste minister (First Minister) is Jack McConnell van Labour.
Hoewel het Verenigd Koninkrijk formeel een eenheidsstaat is, heeft de Britse
regering een aanzienlijk aantal bevoegdheden 'uitbesteed' aan Schotland. Het
gaat concreet om gezondheidszorg, onderwijs, lokaal bestuur, sociale zaken,
huisvesting, ruimtelijke ordening, toerisme en economische ontwikkeling, verkeer
(wegen, bussen en havens), justitie en binnenlandse zaken, politie en brandweer,
milieu, natuur, monumenten, landbouw, bosbouw, visserij, sport, cultuur,
statistiek en bevolkingsregisters.
Door de Britse regering 'gereserveerde' bevoegdheden waar Schotland geen invloed
op heeft, zijn grondwettelijke zaken, buitenlands beleid, defensie en nationale
veiligheid, belastingen en muntzaken, immigratie en nationalisatie,
energiebeleid, gemeenschappelijke markt, handel en industrie, spoorwegen en
verkeerswetgeving, werkgelegenheid, sociale zekerheid, kansspelen,
databescherming, ethische kwesties en gelijkekansenbeleid. De Schotlandwet uit
1998 bepaalt dat alle bevoegdheden die niet expliciet gereserveerd zijn, bij
Schotland liggen.
Cultureel
Bekend zijn:
de Highland Games, traditionele volksspelen,
deSchotse volksdansen,
Typisch Schotse kleding is:
Kilts en Tartan,
Schotse rok, voor vrouwen,
Muziek
Schotse muziek wordt vooral gespeeld met de Doedelzak.
Taal
Vrijwel alle inwoners van Schotland spreken Engels, alhoewel ook veel mensen
Laagland-Schots spreken, dat erg verschilt van het Standaardengels. Een aantal
mensen (ongeveer 70.000), voornamelijk van de westelijke eilanden, spreekt nog
steeds Schots-Gaelisch.
Historisch gezien is Schotland verdeeld in twee culturele gebieden: het
zuidelijker gelegen Laagland waar voornamelijk Engels gesproken werd, en de nog
ten dele Gaelisch-sprekende Hooglanden in het noorden. De Hooglanden hebben
vooral extensieve veeteelt en zijn zeer dunbevolkt.
Economie
Schotland leeft vooral van aardoliewinning in de Noordzee, visvangst en
schapenteelt. Andere belangrijke takken zijn de moderne technologie, whisky en
toerisme.
Klimaat
Het klimaat in Schotland wordt mede bepaald door de richting waarin de Schotse
bergen liggen wordt het klimaat, naast de sterke zuidwestelijke winden, sterk
beïnvloedt door de Atlantische Oceaan.
Die zorgt ‘s winters in de lagere delen voor vrij zachte temperaturen. Kouder
wordt het in de winter op de hoogvlaktes, in de bergen en aan de noordelijke
kusten. In januari ligt de gemiddelde temperatuur tussen de 3-5°C en ’s nachts
onder het vriespunt en de hoger gelegen bergen blijven dan maanden met sneeuw
bedekt.
De zomers zijn over het algemeen vrij koel: de gemiddelde temperatuur in de
maand juli is 13-15°C, maar ’s middags loopt deze vaak op tot boven de 20°C. Het
wordt zelden warmer dan 24°C. De meeste regen valt in de westelijke bergachtige
gebieden, waar de zuidwestelijke winden zeer vochtige lucht van de Atlantische
Oceaan meevoeren. Er valt gemiddeld rond de 2500 mm per jaar.
Men name de Buiten-Hebriden (Outer Hebrides of ‘Western Isles’) worden vaak
geteisterd door depressies met stormwinden en talrijke regenbuien. Aan de
oostkust regent het aanzienlijk minder, met name in de maanden mei en juni.
Opmerkelijk is dat de hoofdstad Edinburgh jaarlijks minder regen heeft dan De
Bilt (676 mm tegen 763 mm). De natste maanden zijn juli tot en met november, en
ook januari is meestal nat.
Klimaat op de eilanden
Coll en Tiree liggen ten westen van het Isle of Mull in de open Atlantische
Oceaan en staan bekend als de zonnigste eilanden van Groot-Brittannië.
Op één eiland kunnen ook allerlei verschillen optreden. Zo valt in het westelijk
deel van Rhum, een van de eilanden van de Binnenste Hebriden, maandelijks
gemiddeld 110 mm neerslag, terwijl in Kinloch, slechts 8 kilometer oostelijker,
maar liefst 230 mm per jaar valt.
Door de golfstroom is het klimaat van het eiland Arran vrij mild en hier en daar
groeien zelfs palmbomen.
Eten en drinken
Er zijn typisch Schotse gerechten, zoals Haggis. De belangrijkste dranken zijn
bier en whisky.
Vervoer
Bestaat uit bus, trein en ferry. Openbaar vervoer per bus met Scottish Citylink.
Er zijn diverse treinmaatschappijen in Schotland, Scotrail is de grootste.
Ferry
Skye is sinds een aantal jaren bereikbaar via een brug, maar de meeste eilanden
kun je alleen per ferry bereiken. Northlink Ferries vaart naar Orkney (90
minuten) en de Shetlandeilanden (12 uur), o.a. vanaf Aberdeen.
Andere veerdiensten naar Orkney (alleen van april tot oktober):
Pentland ferries,
John O' Groats Ferries,
Weg in Schotland
De belangrijkste wegen in Schotland zijn:
M8 tussen Renfrewshire, Glasgow en Edinburgh,
M74 tussen Glasgow en Carlisle, Engeland,
M9 tussen Edinburgh and Stirling,
M90/A90 tussen Edinburgh, Fife, Perth, Dundee, Aberdeen en Fraserburgh,
M80 tussen Glasgow en Stirling,
M77/A77 tussen Glasgow en Kilmarnock, Ayr en Stranraer,
A1 tussen Edinburgh en London,
A9 tussen Stirling en Inverness, en Thurso,
Sport
Voetbal in Schotland:
Lijst van betaald voetbalclubs in Schotland,
Natuur
Er zijn twee Nationale Parken in Schotland:
Cairngorms Nationaal Park,
Loch Lomond en de Trossachs Nationaal Park,
Bekende Schotse personen
Robert Burns, dichter,
David Livingstone, zendeling en ontdekkingsreiziger,
Tijdens de Industriele revolutie waren veel bekende uitvinders, ingenieurs en
technici van Schotse afkomst.,
|
|
|